Kasteel van Gjon Boçari Kalaja e Gjon Boçarit

Het kasteel van Gjon Boçari is een compacte 17e-eeuwse vesting bij Tragjas in de regio Vlorë, gebouwd op een dominante heuvel boven de vlakte van Dukat, Tragjas en Radhimë. Het Albanese Wikipedia-artikel, dat Albanese monumentenliteratuur citeert, beschrijft het kasteel als een plek die de kust en de wegen naar de Llogara-pas en de pas van Shën Gjergj controleerde. Die strategische positie is de voornaamste reden waarom de site interessant is voor reizigers: vanuit een klein versterkt rechthoekig terrein opent het landschap zich naar de Ionische kust, bergpassen en historische routes tussen het binnenland van Labëria en de zee.

Architectonisch is het kasteel uitzonderlijk duidelijk en goed voorstelbaar. De Albanese bron beschrijft een rechthoekige ommuring van ongeveer 30 bij 18 meter, met twee polygonale torens op de noordelijke en oostelijke hoeken. De enige ingang ligt in het midden van een van de smalle zijden. De ringmuren zijn ongeveer 1,80 meter dik, de torenmuren hebben een vergelijkbare dikte en de muurhoogte reikt tot ongeveer 4 meter tot aan de weergang. Van de borstwering zijn alleen sporen over. Twee paren trappen, ingebouwd in de dikte van de noordwestelijke en zuidoostelijke muren, leidden naar de weergang. De torens waren naar de binnenzijde van de fortificatie open en functioneerden bijna als voortzettingen van de omliggende muren, eerder dan als gesloten zelfstandige torens.

De belangrijkste historische naam die met het monument verbonden is, is Gjon Boçari, bewaard in de naam van het kasteel. Het Albanese artikel vermeldt ook dat de Oostenrijkse archeoloog Carl Patsch het kasteel in 1904 beschreef en uitgebreide bouwruïnes ten noorden ervan opmerkte. Patsch suggereerde dat het garnizoen mogelijk in tenten of lichte houten constructies verbleef. Albanese monumentenstudies vergelijken de architectonische elementen van het kasteel met kloosteromheiningen uit de tweede helft van de 17e eeuw en zeggen dat een mogelijke fase van Ali Pasha van Tepelena nog nader onderzoek vraagt; ze merken ook op dat het kasteel geen typische elementen van Ali Pasha’s verdedigingswerken toont. Daardoor is de site genuanceerder dan een eenvoudig “Ali Pasha-kasteel”: het is een geverifieerd 17e-eeuws cultureel monument met latere vragen die nog openstaan.

Interessante feiten:

• Het kasteel staat officieel geregistreerd als cultureel erfgoedmonument van Albanië.
• Albanese monumentenregisters dateren het in de 17e eeuw.
• De kleine rechthoekige plattegrond is ongeveer 30 bij 18 meter.
• De vesting controleerde uitzichten richting Dukat, Tragjas, Radhimë, de kust, de Llogara-pas en Shën Gjergj.
• Carl Patsch beschreef de site in 1904 en noteerde ruïnes ten noorden van het kasteel.

Tijdlijn

1. 17e eeuw

   Het kasteel wordt gebouwd op een dominante heuvel boven Tragjas en de vlakte van Dukat; Albanese monumentenregisters dateren het monument in deze eeuw.

2. Tweede helft van de 17e eeuw

   Architectonische vergelijkingen verbinden de vesting met Albanese kloosteromheiningen uit deze periode.

3. 1904

   De Oostenrijkse archeoloog Carl Patsch beschrijft het kasteel en wijst op uitgebreide gebouwresten ten noorden ervan.

4. 15 januari 1963

   Het monument wordt goedgekeurd als beschermd cultureel erfgoed onder referentie nr. 6, volgens de Albanese monumentenlijst die op sq.wikipedia wordt geciteerd.

5. Vandaag

   De site blijft bestaan als compacte ruïnevesting en uitzichtpunt in de regio Vlorë.

Bezoekersinformatie

Het kasteel ligt bij Tragjas in de regio Vlorë en is daarom het praktischst met de auto bereikbaar vanuit Vlorë, Orikum, Radhimë of de kustweg richting Llogara. Gebruik de coördinaten voor de laatste aanrijroute en controleer lokale weg- of voetpadomstandigheden voor vertrek. De beschikbare publieke informatie geeft geen stabiele ticketprijs, openingstijden of bemande bezoekersfaciliteiten. Reken op een ruïne met oneffen terrein, blootliggend metselwerk, zon en beperkte voorzieningen; draag stevige schoenen, neem water mee en klim niet op instabiele muren.

Bronnen

• https://en.wikipedia.org/wiki/Castle_of_Gjon_Bo%C3%A7ari